Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Tasfiye Edilmesine Dair
Sözleşme
*Madde 1 [Kadınlara karşı ayrımcılığın tanımı]Bu Sözleşmenin amacı
bakımından “kadınlara karşı ayrımcılık” terimi siyasal, ekonomik,
sosyal, kültürel, kişisel veya diğer alanlardaki kadın ve erkek
eşitliğine dayanan insan haklarının ve temel özgürlüklerin, medeni
durumları ne olursa olsun kadınlara tanınmasını, kadınların bu
haklardan yararlanmalarını veya kullanmalarını engelleme veya
hükümsüz kılma amacını taşıyan veya bu sonucu doğuran cinsiyete
dayalı her hangi bir ayrım, dışlama veya kısıtlama anlamına gelir.
*Madde 2 [Hukuki alanda tedbirler alma yükümlülüğü]Taraf Devletler
kadınlara karşı ayrımcılığın her biçimini yasaklayıp, her türlü
vasıtayla ve hiç vakit kaybetmeden kadınlara karşı ayrımcılığı
tasfiye etme politikası izlemeyi kabul ederler, ve bu amaçla
aşağıdaki konularda taahhütte bulunurlar:
*a) Erkeklerin ve kadınların eşitliği prensibini henüz ulusal
anayasalarına veya diğer ilgili mevzuatlarına içselleştirmemişler
ise, bu prensibi içselleştirmeyi ve yasalar ve diğer uygun
vasıtalarla bu prensibin pratik olarak uygulanmasını sağlamak;
*b) Kadınlara karşı her türlü ayrımcılığı yasaklayan ve gerektiği
taktirde yaptırımlar getiren gerekli mevzuatı çıkarmak ve diğer
tedbirleri almak;
*c) Kadınların haklarını erkeklerle eşit bir biçimde koruyacak
hukuki mekanizmalar kurmak ve yetkili ulusal yargı yerleri ile diğer
kamu kurumları vasıtasıyla her hangi bir ayrımcılık karşısında
kadınların etkili bir biçimde korunmasını sağlamak;d) Kadınlara
karşı ayrımcılık niteliğindeki bir eylem veya uygulamadan kaçınmak
ve kamu kurum ve kuruluşların bu yükümlülüğe uygun davranmalarını
sağlamak;e) Her hangi bir kişi, kurum veya kuruluş tarafından
kadınlara karşı ayrımcılık yapılmasını önlemek için gerekli her
türlü tedbiri almak;f) Kadınlara karşı ayrımcılık oluşturan mevcut
yasaları, hukuki düzenlemeleri, gelenekleri ve uygulamaları
değiştirmek veya kaldırmak için gerekli her türlü tedbiri almak;g)
Kadınlara karşı ayrımcılık oluşturan bütün ulusal ceza hükümleri
kaldırmak;
*Madde 3 [Siyasal, ekonomik ve kültürel alanlarda tedbir alma
yükümlülüğü]Taraf Devletler kadınların tam olarak gelişmelerini ve
ilerlemelerini sağlamak üzere, erkeklerle eşitlik temeline dayanan
insan haklarını ve temel özgürlüklerini güvence altına almak ve
kullanmalarını sağlamak amacıyla, mevzuat çıkarmak da dahil her
alanda ve özellikle siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda
gerekli her türlü tedbiri alır.
*Madde 4 [Geçici olarak alınan özel tedbirler]1. Erkekler ile
kadınlar arasındaki eşitliği fiilen gerçekleştirmeyi hızlandırmak
için Taraf Devletlerin aldıkları geçici tedbirler, bu Sözleşmede
tanımlanan bir ayrımcılık şeklinde görülemez; ancak bunlar hiç bir
şekilde eşitlikçi olmayan veya farklı türden standartların
sürdürülmesi sonucunu doğuramaz; fırsat ve muamele eşitliğini
sağlama amacı gerçekleştiğinde bu tedbirlerin uygulanmasına son
verilir.2. Anneliği korumak amacıyla bu Sözleşmedeki tedbirler de
dahil Taraf Devletler tarafından alınan bütün özel tedbirler
ayrımcılık şeklinde görülemez.
*Madde 5 [Önyargıların ve geleneklerin tasfiye edilmesi]Taraf
Devletler aşağıdaki konularda gerekli tedbirleri alırlar:a) Her iki
cinsten birinin aşağı veya üstün olduğu veya erkekler ile kadınların
basma kalıp rollere sahip oldukları düşüncesine dayanan bütün
önyargılar ve gelenekler ile her türlü uygulamayı tasfiye etmek
amacıyla erkeklerin ve kadınların sosyal ve kültürel davranış
tarzlarını değiştirmek;b) Ailede verilen eğitimin, toplumsal bir
işlev olarak anneliğin gerektiği şekilde anlaşılmasını ve çocuğun
büyütülmesinde ve yetiştirilmesinde erkeklerin ve kadınların ortak
sorumluluğunun kabul edilmesini, yani çocuğun menfaatlerinin her
durumda öncelik taşıdığını de içermesini sağlamak.
*Madde 7 [Oy verme, seçilme ve katılma hakkı]Taraf Devletler ülkenin
siyasal ve kamusal yaşamında kadınlara karşı ayrımcılığı tasfiye
etmek için gerekli her türlü tedbiri alır ve, özellikle kadınların
erkeklerle eşit şekilde aşağıdaki haklarını güvence altına alır:
*a) Bütün seçimlerde ve referandumlarda oy kullanmak ve kamusal
olarak seçim yapılan bütün organlara seçilebilmek hakkı;
*b) Hükümet politikalarının formüle edilmesine ve bunların
uygulanmasına katılma hakkı ile kamu görevlerine atanma ve idarenin
her düzeyinde kamusal görevleri yerine getirme hakkı;
*c) Hükümet dışı kuruluşlar ile ülkenin kamusal ve siyasal yaşamıyla
ilgili kuruluşlara katılma hakkı.
*Madde 9 [Vatandaşlık hakkı]1. Taraf Devletler vatandaşlığın
kazanılması, değiştirilmesi, sürdürülmesi konusunda kadınlara
erkeklerle eşit haklar tanır. Taraf Devletler özellikle, bir yabancı
ile evlenmenin veya evlilik sırasında kocanın vatandaşlık
değiştirmesinin, otomatik olarak kadının da vatandaşlık
değiştirmesine, vatansız kalmasına veya zorla kocanın vatandaşlığına
geçmesine neden olmamasını sağlar.2. Taraf Devletler çocukların
vatandaşlığı konusunda kadınlara erkeklerle eşit haklar sağlar.
Madde 10 [Eğitim hakkı]Taraf Devletler eğitim alanında kadınların
erkeklerle aynı haklara sahip olmalarını sağlamak için kadınlara
karşı ayrımcılığı tasfiye etmek üzere gerekli her türlü tedbiri ve
kadınlarla özellikle erkeklerin eşitliğine dayanan aşağıdaki
tedbirleri alır:
*a) Meslek ve sanat rehberliği verilmesinde, kentsel alanlarda
olduğu gibi kırsal alanlarda da eğitim kuruluşlarına girme ve bu
kuruluşlardan diploma almada eşit şartların sağlanması; bu eşitlik
okul öncesi eğitim ile genel, teknik, mesleki ve yüksek teknik
eğitimde, ve her çeşit mesleki öğretimde sağlanır
*b) Aynı öğretim programına katılmaları, aynı sınavlara girmeleri,
nitelik bakımından aynı düzeydeki eğitimcilerden eğitim almaları,
aynı nitelikteki bina ve eğitim araçlarına sahip olmaları sağlanır;
*c) Erkeklerin ve kadınların kalıplaşmış rolleriyle ilgili
kavramların eğitimin her düzeyinden ve biçiminden tasfiye edilmesi
için karma eğitim ve bu amaca ulaşılmasına yardımcı olacak diğer
eğitim türleri teşvik edilir, ve özellikle okul kitapları ve ders
programların gözden geçirilir ve bu öğretim metoduna göre uyarlanır;
*d) Burs ve diğer eğitim yardımlarından yararlanmada aynı imkanlar
sağlanır;
*e) Erkekler ile kadınlar arasında varolan eğitim açığını mümkün
olan en kısa sürede kapatmayı amaçlayan yetişkinler için programlar
ile okuma yazma programları da dahil, sürekli eğitim programlarına
katılmaları konusunda aynı imkanlar sağlanır;
*f) Kız öğrencilerin okuldan ayrılma oranlarının düşürülmesi ve
okuldan erken ayrılan kızlar ve kadınlar için eğitim programları
düzenlenir;
*g) Spora ve beden eğitimine faal olarak katılmalarını sağlamak için
aynı imkanlar tanınır;
*h) Aile planlaması hakkında bilgi ve tavsiyeler dahil, aile
sağlığını ve iyiliğini sağlayamaya yardımcı olacak özel bazı eğitsel
bilgiler verilir.
*1. Taraf Devletler istihdam alanında erkekler ile kadınların
eşitliğini sağlayacak şekilde kadınlara karşı ayrımcılığı tasfiye
etmek için kadınlara aynı hakları ve özellikle aşağıdaki hakları
tanır:
*a) Her insanın vazgeçilmez bir hakkı olan çalışma hakkı;
*b) İstihdam konularında seçim yapılırken aynı ölçülerin uygulanması
da dahil, aynı istihdam imkanlarından yararlanma hakkı;c) Mesleğini
ve işini serbestçe seçme hakkı, meslekte ilerleme hakkı, iş
güvenliğine sahip olma ve hizmet karşılığı imkanlardan ve
menfaatlerden yararlanma hakkı ile, çıraklık eğitimi, ileri düzeyde
mesleki eğitim ve bilgi yenileme eğitimi gibi mesleki eğitim ve
yenileme eğitimi alma hakkı;
*c) Mesleğini ve işini serbestçe seçme hakkı, meslekte ilerleme
hakkı, iş güvenliğine sahip olma ve hizmet karşılığı imkanlardan ve
menfaatlerden yararlanma hakkı ile, çıraklık eğitimi, ileri düzeyde
mesleki eğitim ve bilgi yenileme eğitimi gibi mesleki eğitim ve
yenileme eğitimi alma hakkı;
*d) Tazminatlar da dahil eşit ücret alma, ve eşit değerde yapılan
işe karşı eşit muamele görme ile birlikte işin niteliğinin
değerlendirilmesinde eşit muamele görme hakkı;
*e) Özellikle emeklilik, işsizlik, hastalık, malullük, yaşlılık ve
diğer iş göremezlik gibi hallerde sosyal güvenlik hakkı ile birlikte
ücretli izin hakkı;
*f) Sağlığın korunması ve doğurganlık yeteneğinin korunması da
dahil, çalışma şartlarında güvenlik hakkı;
*2. Taraf Devletler, evlilik veya annelik sebepleriyle kadına karşı
ayrımcılık yapılmasını engellenmek ve çalışma hakkını etkili bir
biçimde korumak için aşağıdaki tedbirleri alırlar:
*a) Hamilelik veya annelik izni sebebiyle işe son verilmesini ve
medeni duruma dayanılarak işten çıkarma şeklinde ayrımcılık
yapılmasını cezaya tabi tutarak yasaklar;
nb) İşi, işte kıdemi veya sosyal hakları kaybetmeden ücretli olarak
veya buna benzer menfaatler sağlanarak annelik izni verilmesine dair
düzenleme yapar;
*c) Anne ve babanın aile içi yükümlülüklerini, çalışma yaşamındaki
sorumluluklarıyla ve toplumsal yaşama katılmalarıyla
uyumlaştırabilmeleri için, özellikle çocuk bakım kurumlarının
kurulmasını ve geliştirilmesini istemek suretiyle, gerekli
destekleyici sosyal hizmetlerin sağlanmasını teşvik eder;
*d) Hamilelik sırasında kendilerine zarar verebilecek işlerde
çalışan kadınların özel olarak korunmasını sağlar;
*3. Bu madde kapsamına giren koruyucu yasal önlemler, bilimsel ve
teknolojik bilgilerin ışığında periyodik olarak gözden geçirilir ve
gerekli görüldüğü takdirde düzeltilir, kaldırılır veya genişletilir.
*Madde 12 [Sağlık hakkı]1. Taraf Devletler sağlık alanında erkekler
ile kadınların eşit şekilde, aile planlaması hizmetleri de dahil
sağlık hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak üzere kadınlara
karşı ayrımcılığı tasfiye etmek için gerekli her türlü tedbiri alır.
*2. Taraf Devletler bu maddenin birinci fıkrasındaki hükümlere
bakmaksızın, hamilelik dönemi, doğum dönemi ve doğum sonrası dönem
ile ilgili olarak kadınlara, gerektiği takdirde ücretsiz olarak,
gerekli hizmetleri sağlar; bunun yanında hamilelik ve emzirme
döneminde yeterli hizmet verir.
*Madde 15 [Hukuk önünde eşitlik hakkı]1. Taraf Devletler kadınların
erkeklerle hukuk önünde eşitliğini kabul eder.
*2. Taraf Devletler hukuki meselelerde kadınların erkeklerle aynı
hukuki ehliyete sahip olmalarını ve bu ehliyeti kullanmaları için
aynı imkanlara sahip olmalarını kabul eder. Taraf Devletler
özellikle, sözleşme yapma ve malların idaresi konusunda kadınlara
eşit haklar tanır ve, mahkeme ve yargı yerleri önündeki davaların
her aşamasında eşit muamele görmelerini sağlar.
*3. Taraf Devletler, kadının hukuki ehliyetini kısıtlamaya yönelik
hukuki sonuç doğuran bütün sözleşmelerin ve her türlü özel belgenin
hükümsüz sayılacağını kabul eder.
*4. Taraf Devletler, kişilerin seyahat hakkı ve, yerleşme ve konutu
seçme özgürlüğü ile ilgili yasalarda erkeklere ve kadınlara eşit
haklar tanımayı kabul eder.
Kadınların Siyasal Haklarına Dair
Sözleşme
7 Temmuz 1954
*Madde 1 [Oy verme hakkı]Kadınlar hiç bir ayrımcılığa tabi
tutulmaksızın erkekler ile eşit şartlarda bütün seçimlerde oy verme
hakkına sahiptir.
*Madde 2 [Seçilme hakkı]Kadınlar hiç bir ayrımcılığa tabi
tutulmaksızın erkekler ile eşit şartlar altında, ulusal hukuk
tarafından kurulmuş olup halkın seçtiği bütün kuruluşlara seçilme
hakkına sahiptir.
*Madde 3 [Kamu hizmetlerinde görevlendirilme hakkı]Kadınlar hiç bir
ayrımcılığa tabi tutulmaksızın erkekler ile eşit şartlar altında,
ulusal hukuk tarafından kurulmuş olan kamu hizmetlerinde
görevlendirilme ve kamu görevlerini icra etme hakkına sahiptir.
Bugün 
