İNSAN HAKLARI EVRENSEL
BİLDİRGESİ
10 Aralık 1948
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu;
İnsanlık topluluğunun bütün bireyleriyle kuruluşlarının bu
Bildirgeyi her zaman göz önünde tutarak eğitim ve öğretim yoluyla bu
hak ve özgürlüklere saygıyı geliştirmeye, giderek artan ulusal ve
uluslararası önlemlerle gerek üye devletlerin halkları ve gerekse bu
devletlerin yönetimi altındaki ülkeler halkları arasında bu hakların
dünyaca etkin olarak tanınmasını ve uygulanmasını sağlamaya çaba
göstermeleri amacıyla tüm halklar ve uluslar için ortak ideal
ölçüleri belirleyen bu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini ilan
eder.
Madde 1- Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit
doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler, birbirlerine karşı kardeşlik
anlayışıyla davranmalıdırlar.
Madde 2- Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka
bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi
başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan bütün
haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir. Ayrıca, ister
bağımsız olsun, ister vesayet altında veya özerk olmayan ya da başka
bir egemenlik kısıtlamasına bağlı ülke yurttaşı olsun, bir kimse
hakkında, uyruğunda bulunduğu devlet veya ülkenin siyasal, hukuksal
veya uluslararası statüsü bakımından hiçbir ayrım gözetilmeyecektir.
Madde 3- Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır.
Madde 4- Hiç kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz,
kölelik ve köle ticareti her türlü biçimde yasaktır
Madde 5- Hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya
onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez.
Madde 6- Herkesin, her nerede olursa olsun, hukuksal kişiliğinin
tanınması hakkı vardır.
Madde 7- Herkes yasa önünde eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın
korunmasından eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir. Herkesin bu
Bildirgeye aykırı her türlü ayrım gözetici işleme karşı ve böyle
işlemler için yapılacak her türlü kışkırtmaya karşı eşit korunma
hakkı vardır.
Madde 8- Herkesin anayasa yada yasayla tanınmış temel haklarını
çiğneyen eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir
yargı yoluna başvurma hakkı vardır.
Madde 9- Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün
edilemez.
Madde 10- Herkesin, hak ve yükümlülükleri belirlenirken ve kendisine
bir suç yüklenirken, tam bir şekilde davasının bağımsız ve tarafsız
bir mahkeme tarafından hakça ve açık olarak görülmesini istemeye
hakkı vardır.
Madde 11-
1. Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli olan
tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda, yasaya göre
suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır.
2. Hiç kimse işlendiği sırada ulusal yada uluslararası hukuka göre
bir suç oluşturmayan herhangi bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu
sayılamaz. Kimseye suçun işlendiği sırada uygulanabilecek olan
cezadan daha ağır bir ceza verilemez
Madde 12- Kimsenin özel yaşamına, ailesine konutuna yada
haberleşmesine keyfi olarak karışılamaz, şeref ve adına
saldırılamaz. Herkesin bu gibi karışma ve saldırılara karşı yasa
tarafından korunmaya hakkı vardır.
Madde 13-
1. Herkesin bir devletin toprakları üzerinde serbestçe dolaşma ve
oturma hakkı vardır.
2. Herkes , kendi ülkesi de dahil olmak üzere, herhangi bir ülkeden
ayrılmak ve ülkesine yeniden dönmek hakkına sahiptir.
Madde 14-
1. Herkesin zulüm altında başka ülkelere sığınma ve sığınma
olanaklarından yararlanma hakkı vardır.
2. Gerçekten siyasal nitelik taşımayan suçlardan veya Birleşmiş
Milletlerin amaç ve ülkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma
durumunda bu haktan yararlanılamaz
Madde 15-
1. Herkesin bir yurttaşlığa hakkı vardır.
2. Hiç kimse keyfi olarak yurttaşlığından veya yurttaşlığını
değiştirme hakkından yoksun bırakılamaz.
Madde 16-
1. Yetişkin her erkeğin ve kadının , ırk, yurttaşlık veya din
bakımlarından herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın evlenme ve aile
kurmaya hakkı vardır.
2. Evlenme sözleşmesi, ancak evleneceklerin özgür ve tam
iradeleriyle yapılır.
3. Aile, toplumun, doğal ve temel unsurudur, toplum ve devlet
tarafından korunur.
Madde 17-
1. Herkesin tek başına veya başkalarıyla ortaklaşa mülkiyet hakkı
vardır.
2. Hiç kimse keyfi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.
Madde 18- Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır.
Bu hak, din veya topluca, açık olarak ya da özel biçimde öğrenim,
uygulama, ibadet ve dinsel törenlerle açığa vurma özgürlüğünü
içerir.
Madde 19- Herkesin düşünce ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu
hak düşüncelerinden dolayı rahatsız edilmemek, ülke sınırları söz
konusu olmaksızın, bilgi ve düşünceleri her yoldan araştırmak, elde
etmek ve yaymak hakkını gerekli kılar.
Madde 20-
1. Herkesin silahsız ve saldırısız toplanma, dernek kurma ve derneğe
katılma özgürlüğü vardır.
2. Hiç kimse bir derneğe girmeye zorlanamaz.
Madde 21-
1. Herkes, doğrudan veya serbestçe seçilmiş temsilciler aracılığı
ile ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir.
2. Herkesin ülkesinin kamu hizmetlerinden eşit olarak yararlanma
hakkı vardır.
3. Halkın iradesi hükümet otoritesinin temelidir. Bu irade, gizli
veya serbestliği sağlayacak benzeri bir yöntemle genel ve eşit oy
verme yoluyla yapılacak ve belirli aralıklarla tekrarlanacak dürüst
seçimlerle belirlenir.
Madde 22- Herkesin, toplumun bir üyesi olarak, sosyal güvenliğe
hakkı vardır. Ulusal çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve
her devletin örgütlenmesine ve kaynaklarına göre, herkes onur ve
kişiliğinin serbestçe gelişim için gerekli olan ekonomik, sosyal ve
kültürel haklarının gerçekleştirilmesi hakkına sahiptir
Madde 23-
1. Herkesin çalışma, işini serbestçe seçme, adaletli ve elverişli
koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.
2. Herkesin, herhangi bir ayrım gözetmeksizin, eşit iş için eşit
ücrete hakkı vardır.
3. Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve
gerekirse her türlü sosyal koruma önlemleriyle desteklenmiş bir
yaşam sağlayacak adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma veya sendikaya üye
olma hakkı vardır.
Madde 24- Herkesin dinlenmeye, eğlenmeye, özellikle çalışma
süresinin makul ölçüde sınırlandırılmasına ve belirli dönemlerde
ücretli izne çıkmaya hakkı vardır
Madde 25-
1. Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme,
giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır. Herkes, işsizlik,
hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi iradesi dışındaki
koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına
sahiptir.
2. Anaların ve çocukların özel bakım ve yardım görme hakları vardır.
Bütün çocuklar, evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş olsunlar, aynı
sosyal güvenceden yararlanırlar.
Madde 26-
1. Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel
eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve
mesleksel eğitim herkese açıktır. Yüksek öğretim, yeteneklerine göre
herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır.
2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla
temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim,
bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış,
hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı
koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.
3. Çocuklara verilecek eğitimin türünü seçmek, öncelikle ana ve
babanın hakkıdır.
Madde 27-
1. Herkes toplumun kültürel yaşamına serbestçe katılma, güzel
sanatlardan yararlanma, bilimsel gelişmeye katılma ve bundan
yararlanma hakkına sahiptir.
2. Herkesin yaratıcısı olduğu bilim, edebiyat ve sanat ürünlerinden
doğan maddi ve manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.
Madde 28- Herkesin bu Bildirgede öngörülen hak ve özgürlüklerin
gerçekleşeceği bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır
Madde 29-
1. Herkesin, kişiliğinin serbestçe ve tam gelişmesine olanak veren
topluma karşı ödevleri vardır.
2. Herkes haklarını kullanırken ve özgürlüklerinden yararlanırken,
başkalarının hak ve özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı
gösterilmesinin sağlanması ve demokratik bir toplumda genel ahlak ve
kamu düzeniyle genel refahın gereklerinin karşılanması amacıyla
yalnız yasayla belirlenmiş sınırlamalara bağlı olur.
3. Bu hak ve özgürlükler hiçbir koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç
ve ilkelerine aykırı olarak kullanılamaz
Madde 30- Bu bildirgenin hiçbir kuralı, herhangi bir devlet,
topluluk veya kişiye, burada açıklanan hak ve özgürlüklerden
herhangi birinin yok edilmesini amaçlayan bir girişimde veya eylemde
bulunma hakkını verir biçimde yorumlanamaz
Bugün 
